Биз тууралуу

UN logo

Кыргыз Республикасындагы БУУ системасы өкүлчүлүктүү программалардан, фонддордон, адистештирилген мекемелерден жана Кыргыз Республикасында иш алып барган БУУнун башка уюмдарынан турат. Ушул тапта ал 26 мүчөдөн турат жана алардын 12си резидент эмес болуп эсептелишет.

Кыргыз Республикасындагы БУУ системасы өлкөгө өнүктүрүү жаатындагы реформаларды жүзөгө ашырууга көмөктөшүү жана эл аралык деңгээлдерде макулдашылган өнүгүү жаатындагы максаттарга, анын ичинде Миң жылдыктын өнүгүү максаттарына жана Туруктуу өнүгүү максаттарына жетүүдө колдоо көрсөтүү максатын көздөйт.

ЮНДАФ

 UNDAF

Кыргыз Республикасына Бириккен Улуттар Уюмунун мекемелеринин системасы (ЮНДАФ) тарабынан өнүгүү жаатында көрсөтүлүп жаткан жардамдардын алкактык негиздери консультативдүү процесстин жыйынтыгы болуп эсептелет. Ал 2010-жылдагы окуялар өз таасирин тийгизген өткөөл процессте Кыргыз Республикасынын улуттук артыкчылыктарына жана муктаждыктарына БУУ канткенде мындан дагы эффективдүү реакция жасай алаарына талдоо жүргүзүү максатын көздөйт.

ЮНДАФ Кыргыз Республикасы жактырган Миң жылдыктын декларациясындагы максаттарды жана тапшырмаларды жетекчиликке алат. Бул максаттар улуттук программаларда/пландарда, Кыргыз Республикасынын Президентинин стратегиялык кайрылууларында, 2010-жылдын декабрында Жогорку Кеңеш (Парламент) бекиткен Өкмөттүн Программасында, 2011-жылдын январында Өкмөт кабыл алган Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн Программасын ишке ашыруу боюнча “Экономика жана Коопсуздук” иш-чаралар Планында да чагылдырылган. ЮНДАФ бул тапшырмаларды өнүгүү чөйрөсүндөгү иш-чаралар боюнча жалпы функционалдык алкактарга өткөрөт. Алардын негизинде БУУ системасындагы уюмдар 2012-2016-ж.ж. мезгилине өздөрүнүн иш-аракеттерин пландаштырышат.

Туруктуу өнүгүү максатындагы тынчтык жана туруктуулук ЮНДАФ үчүн негизги идея болуп эсептелет; бул баарын өзүнө камтыган максат кызматташтыкты өз ара байланышта турган үч чөйрөгө бөлүнөт. Алар БУУ Кыргыз Республикасынын элине жана Өкмөтүнө алдыдагы беш жыл аралыгында көрсөтө турган жардамдын алкагынан алганда өзгөчө мааниге ээ:

  1. Тынчтык жана биримдик, эффективдүү демократиялык башкаруу жана адам укуктары, анын ичинде мамлекеттик курулушту, коопсуздукту жана бардыгы үчүн сот адилеттигин күчтөндүрүү;
  2. Социалдык интеграция жана тең укуктуулук, ал социалдык коргоо, азык-түлүк коопсуздугу, билим берүү жана саламаттык сактоо маселелерин камтыйт;
  3. Жакырчылыкты кыскартуу жана жумуш орундарын түзүү максатында ар тараптуу жана туруктуу өнүгүү, мында аялдарга жана жаштарга, ошондой эле табигый кырсыктар тобокелдигине кабылган коомдун жана жамааттардын аярлуу катмарларына өзгөчө көңүл бурулат.

Бардык үч чөйрөдө тең БУУнун Өлкөлүк командасы Миң жылдыктын өнүгүү максаттары боюнча сезилээрлик прогресске жетүүдө салыштырмалуу артыкчылыктарга ээ. Алар корпоративдик баалуулуктарга, заманбап глобалдык маалымат базасына, мыкты тажрыйбага жана алынган сабактарга; Кыргыз Республикасындагы кубаттуу нормативдик мандатка жана жетишкендиктерге; уюмдун нейтралдуу статусуна; донорлордун эффективдүү координациясын жана отчеттуулугун илгерилетүү боюнча мүмкүнчүлүктөрүнө таянат.

БУУнун өлкөлүк командасы жана Туруктуу координатору

 UN Country Team meeting

Кыргыз Республикасындагы БУУнун агенттиктеринин бардык башчылары БУУ системасынын Өлкөлүк командасына киришет. Алар биргелешкен оперативдүү ишмердүүлүк, өнүгүү максаттары, чукул кырдаалдарга реакция жасоо боюнча жана биргелешкен чечимдерди талап кылган башка маселелер боюнча чечимдерди кабыл алышат.

БУУ системасынын Өлкөлүк командасын БУУ системасынын Туруктуу координатору жетектейт. Ал болсо БУУнун Башкы катчысынын дайындалган өкүлү болуп саналат. Өкмөт менен тыгыз кызматташтыкта Туруктуу координатор БУУнун Өлкөлүк командасын жетектөөдө жана өнүгүү жаатындагы улуттук артыкчылыктарды колдоодо БУУ көрсөткөн колдоого шайкештикти камсыздоо үчүн өнүгүү максатында БУУ системасынын бардык ыкчам ишмердүүлүгүн координациялоодо өзөктүк ролду ойнойт.

БУУ системасынын Туруктуу координатору БУУнун бир нече агенттиктеринин өкүлчүлүктөрүндөй эле БУУ Үйүндө орун алган. БУУ Үйү өлкөдөгү БУУ системасы үчүн негизги имарат жана Өлкөлүк команда жолугушчу жер катары кызмат өтөйт. Бишкектеги БУУ Үйү 2002-жылдын 21-октябрында ачылган. БУУ Үйүнүн ачылышына БУУнун Башкы катчысы Кофи Аннан өзү катышкан.

БУУнун агенттиктери, программалары жана фонддору

БУУнун АЗЫК-ТҮЛҮК ЖАНА АЙЫЛ ЧАРБА УЮМУ (БУУ ФАО)

Кыргызстанда ФАО 1997-жылдан бери иштеп келатат. Учурда өлкөдө 25тен ашуун программа ишке ашырылып жатат. Калктын жогорку сапаттагы тамак азыктарына жеткиликтүүлүгүн камсыздоо Азык-түлүк жана айыл чарба уюмунун (БУУ ФАО) азык-түлүк коопсуздугуна жетүү боюнча бардык иш-аракеттеринин чордонунда турат. Ал эми жогорку сапаттагы тамак азыктары активдүү жана сергек жашоонун негизи болуп эсептелет. Тамактануунун сапатын, айыл чарбанын өндүрүмдүүлүгүн жогорулатууга, элет калкынын жашоо сапатын жакшыртууга жана дүйнөлүк экономиканын өсүшүнө көмөктөшүү ФАОнун мандатына кирет.

ЭЛ АРАЛЫК ЭМГЕК УЮМУ

ЭЭУ – бул Бириккен Улуттар Уюмунун тутумундагы эмгек чөйрөсүндөгү маселелер боюнча мекемеси. Уюм эл аралык эмгек нормаларын аныктайт, эмгек жана жумуштуулук мүмкүнчүлүктөр чөйрөсүндө укуктарды илгерилетет, социалдык коргоону жана жумушка байланышкан маселелер боюнча диалогду бекемдейт.

ВИЧ/СПИД БОЮНЧА БУУнун БИРИКТИРИЛГЕН ПРОГРАММАСЫ (ЮНЭЙДС)

ВИЧ/СПИД боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун бириктирилген программасы (ЮНЭЙДС) бирдиктүү идеяга жетүү үчүн жол баштайт жана дүйнөгө дем берет: жаңы ВИЧ илдетин жуктургандар – нөл, басмырлоого дуушар болгондор – нөл жана СПИДдин кесепетинен өлүмдөрдүн саны – нөл. Кыргызстанда ЮНЭЙДС 1996-жылдан бери иш жүргүзүп келатат. Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн СПИДге жооп чараларын жана ЮНЭЙДСтин “Тездетүү: СПИД эпидемиясын 2030-жылга чейин токтотуу” аттуу жаңы стратегиясын жүзөгө ашырууда ЮНЭЙДСтин Катчылыгы менен БУУ системасындагы 11 уюмдун ресурстары бириктирилген

THE OFFICE FOR THE COORDINATION OF HUMANITARIAN AFFAIRS

OCHA is the part of the United Nations Secretariat responsible for bringing together humanitarian actors to ensure a coherent response to emergencies. OCHA also ensures there is a framework within which each actor can contribute to the overall response effort.

АДАМ УКУКТАРЫ БОЮНЧА БУУнун ЖОГОРКУ КОМИССАРЫНЫН БАШКАРМАЛЫГЫ (БУУ АУЖКБ)

1993-жылы Бириккен Улуттар Уюмунун Башкы Ассамблеясынын резолюциясына ылайык БУУга мүчө өлкөлөр БУУ АУЖКБны негиздешкен. Адам укуктары боюнча Жогорку комиссары Бириккен Улуттар Уюмунун адам укуктары боюнча негизги расмий өкүл болуп эсептелет. АУЖКБ адамдын аброюнун жалпы идеалдарын жактайт. АУЖКБ адамдын бардык укуктарын коргоого эл аралык коомчулуктан уникалдуу мандат алган.

 

БУУнун БАЛДАР ФОНДУ (ЮНИСЕФ)

ЮНИСЕФтин Кыргыз Республикасындагы Өкүлчүлүгү 1994-жылы ачылган. ЮНИСЕФ балдардын абалын жакшыртуу жана Балдар укуктары тууралуу БУУнун Конвенциясында бекитилгендей алардын укуктарын ишке ашырууну камсыздоо боюнча Өкмөттүн негизги өнөктөшү болуп эсептелет. ЮНИСЕФтин 2012-2016-жылдарга Программасы өлкөдөгү ар бир балага жете тургандай туруктуу системаны түзүүгө умтулат жана жаш жарандардын чечим кабыл алуу жана тынчтык куруу процесстерине катышуусу үчүн шарт түзүүгө багытталган.

 

БУУнун КОРГОО ЖАНА КООПСУЗДУК ДЕПАРТАМЕНТИ (БУУ ККД)

БУУнун Коргоо жана Коопсуздук Департаменти БУУнун Башкы Ассамблеясынын Резолюциясы менен БУУнун Катчылыгындагы кеңсе катары 2005-жылы негизделген. Департамент коопсуздукту камсыздоо системасын башкаруу, ыкчам колдоо көрсөтүү жана анын иштешине көзөмөл жүргүзүү үчүн жооп берген уникалдуу мандатка ээ. Коргоо жана коопсуздук маселелери боюнча департамент коопсуздук маселелери боюнча координаторлордун жана кеңешчилердин тармагын камтыйт. Алар БУУ программалары жүзөгө ашырылган бардык жерлерде жайгаштырылган. БУУ ККДнын жүздөн ашуун өлкөдө бөлүмдөрү бар. БУУ кызматкерлеринин коопсуздугу үчүн негизги жоопкерчилик кабыл алган өлкөнүн өкмөтүнө жүктөлгөнүнө карабастан, БУУ ККД кызматкерлердин, алардын багуусунда болгондордун коопсуздугу үчүн зарыл чараларды көрөт, Бириккен Улуттар Уюмунун системасынын алкагындагы программалардын жана ишмердиктин коопсуз жана эффективдүү жүзөгө ашуусуна көмөктөшөт.

 

БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУНУН ӨНҮГҮҮ ПРОГРАММАСЫ (ПРООН)

БУУнун Өнүктүрүү программасы өлкөлөргө жаңы мүмкүнчүлүктөрдү түзүү жана туруктуулугун жогорулатуу үчүн глобалдык келечекти сунуштайт жана жеринде жардам көрсөтөт. Кыргызстандагы ПРООН демократиялык институттарды бекемдөө жана мыйзам үстөмдүгү маселелеринде мамлекет менен тыгыз кызматташып, негизги көңүлдү жаштарга жана аялдарга буруу менен, жакырчылыкты кыскартууга көмөктөшөт. Программа табигый байлыктарды туруктуу башкарууда жана жаратылыш кырсыктарынын тобокелдиктерин кыскартууда, жаңжалдарды алдын алуу саясатын ишке ашырууда жана ВИЧке, кургак учукка жана безгекке жооп чараларын бекемдөөдө улуттук аракеттерди колдойт.

 

БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУНУН БИЛИМ БЕРҮҮ, ИЛИМ ЖАНА МАДАНИЯТ БОЮНЧА АДИСТЕШТИРИЛГЕН МЕКЕМЕСИ (ЮНЕСКО) 

ЮНЕСКО 1945-жылы түзүлгөн. ЮНЕСКОнун Алматыдагы Бюросу 1994-жылы ачылган жана төрт өлкөдө иш алып барат. Алар: Казакстан, Кыргызстан, Тажикстан жана Өзбекстан. Ар бир өлкөдөгү ишмердүүлүгү ЮНЕСКО иштери боюнча Улуттук комиссиялар жана өз компетенциясындагы чөйрөлөрүндөгү өнөктөштөрдүн тармагы аркылуу жүзөгө ашырылат.



ГЕНДЕРДИК ТЕҢДИК ЖАНА АЯЛДАРДЫН УКУКТАРЫ МЕНЕН МҮМКҮНЧҮЛҮКТӨРҮН КЕҢЕЙТҮҮ МАСЕЛЕЛЕРИ БОЮНЧА БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУНУН ТҮЗҮМҮ (БУУ-АЯЛДАР)

2010-жылдын июль айында түзүлгөн БУУ-Аялдар түзүмү өзүнүн алгачкы өлкөлүк кеңсесин Кыргызстанда 2012-жылдын февраль айында ачкан. Биздин мандат аялдар жана эркектер өлкө келечеги үчүн жоопкерчиликти тең бөлүшүп, өз потенциалын ишке ашырган акыйкат жана тең коом үчүн жагымдуу чөйрөнү илгерилетүүдө жана колдоодо камтылган. БУУ-Аялдардын иши өкмөт, жарандык коом жана БУУнун өлкөлүк командасы менен тыгыз кызматташтыкка жана аракеттерди бириктирүүгө негизделген. Биз гендердик теңдик жана зомбулукту жок кылуу боюнча улуттук саясатты мындан дагы эффективдүү иштеп чыгуу үчүн аялдардын жана кыздардын абалына байланышкан маселелерде далил базасынын үстүнөн иштейбиз. Кыргызстандагы БУУ-Аялдар гендердик акыйкаттыкты илгерилетүүгө эркектерди тартууга жана аялдардын тынчтыкты курууга жана коопсуздукту бекемдөөгө катышуусун кеңейтүү, улуттук пландоого жана бюджетке гендердик өңүттөрдү жайылтуу, гендердик теңдикти жайылтуу боюнча милдеттенмелерди аткарууда БУУ системасынын координациясын жакшыртуу үчүн көмөк көрсөтүп келет.  

 

БУУнун КАЧКЫНДАРДЫН ИШТЕРИ БОЮНЧА ЖОГОРКУ КОМИССАРЫНЫН БАШКАРМАЛЫГЫ (БУУ КЖКБ)

Бириккен Улуттар Уюмунун Качкындардын иштери боюнча жогорку комиссарынын башкармалыгы  Кыргызстанда качкындарды, өлкө ичинде жер которуп жүргөндөрдү жана  жарандыгы жок адамдарды  коргоо боюнча  иш-аракеттерди  жүргүзүп  жана аларды  жөнгө  салып  турат. БУУ КЖКБ башпаанек берүү, жарансыздыкты алдын алуу  жана алардын санын кыскартуу боюнча акыйкат жана натыйжалуу система түзүүдө өкмөттү колдоп, ошондой эле жамааттар менен жергиликтүү бийликтер ортосундагы ишенимди орнотууга көмөктөшүү менен Фергана өрөөнүндө тынчтыкты бекемдөө процессине жигердүү катышат.

 

ӨНӨР ЖАЙДЫ ӨНҮКТҮРҮҮ БОЮНЧА БИРИККЕН УЛУТТАР УЮМУ (ЮНИДО)

1966-жылдын ноябрында түзүлгөн Өнөр жайды өнүктүрүү боюнча Бириккен Улуттар Уюмунун (ЮНИДО) иши инклюзивдүү жана туруктуу өнөр жайды (ИТӨӨ) өнүктүрүү аркылуу жакырчылыкты жоюуга багытталган. Ал туруктуу өнүгүүнүн экономикалык, социалдык жана экологиялык максаттарын ийгиликтүү ишке ашыруу үчүн өзөктүк фактору болуп эсептелет. Кыргызстандагы ЮНИДОнун аракеттери өзгөчө жергиликтүү өндүрүштүн атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулатуу, ошондой эле соода потенциалын түзүү аркылуу жаңыланган энергияны, агробизнести өнүктүрүүгө жана айыл чарба продукциясын кайра иштетүүгө багытталган.

 

БУУнун БАҢГИ ЗАТТАР ЖАНА КЫЛМЫШТУУЛУК БОЮНЧА БАШКАРМАЛЫГЫ (БУУ БКБ)

БУУнун Баңги заттар жана кылмыштуулук боюнча башкармалыгы (БУУ БКБ) сергек жашоону жайылтуу, коопсуздукту жана сот адилеттигин камсыздоо жаатында дүйнө жүзү боюнча жигердүү иш жүргүзөт. БУУ БКБ баңги заттардын мыйзамсыз жүгүртүүсүнө, уюшкан кылмыштуулукка жана террорчулукка каршы өз ара байланышта болгон беш багытта иш алып барат: • Уюшкан кылмыштуулук жана адам сатуу менен күрөшүү;

• Коррупцияга каршы туруу;

• Укук бузууларды болтурбоо жана жазык сот адилеттүүлүк системасын реформалоо;

• Баңги заттардын колдонулушун болтурбоо жана сергек жашоо образын жайылтуу;

• Террорчулукту алдын алуу.

 

БУУнун КАЛКТЫ ЖАЙГАШТЫРУУ ФОНДУ (ЮНФПА)

БУУнун Калкты жайгаштыруу фондунун Кыргызстанда иши адам укуктарын жана гендердик теңдикти сактоо принциптерине таянуу менен энелердин  ден соолугун жакшыртууга, репродуктивдүү саламаттыкты сактоо кызматтарынын жалпыга жеткиликтүүлүгүн жакшыртууга жана жаштардын мүмкүнчүлүктөрүн өрчүтүүгө багытталган.  Кыргызстандын туруктуу өнүгүшүнүн бир бөлүгү катары калктын жалпы өсүшү да ЮНФПАнын мандатынын бир тармагы болуп эсептелет. Калктын репродуктивдүү саламаттыгын сактоону камсыз кылуу үчүн каатчылык мезгилдерде өзгөчө кырдаалдарга даяр туруу жана аларга жараша чараларды көрүү ЮНФПАнын өлкөдө жүргүзүп жаткан иш-аракеттеринин ажырагыс бөлүгү болуп эсептелет.

 

БУУнун ЫКТЫЯРЧЫЛАРЫ (БУУЫ)

БУУЫ тынчтыкты орнотууга жана өнүгүүгө баа жеткис салым кошуп, өнүгүү программаларында ыктыярчылыкты интеграциялоо боюнча өнөктөштөр менен иш алып барган ыктыярчылардын эмгеги таанылуусуна умтулуп, дүйнө жүзү боюнча ыктыярчылардын мүмкүн болушунча көп санын мобилдештирүүгө аракет жасап келет. БУУЫ ыктыярчылыкты универсалдуу жана бардыгын өзүнө камтыган ыкма катары эсептейт жана ыктыярдуу башталыштагы ишти, ошондой эле эркиндикти, максатка умтулууну, өз ара аракеттенүүнү жана тилектештикти колдогон түшүнүктөрдү тааныйт. БУУЫ Программасы Кыргызстанда ишин 1996-жылы баштаган.

 

БУУнун ДҮЙНӨЛҮК АЗЫК-ТҮЛҮК ПРОГРАММАСЫ (БУУ ДАП)

БУУ ДАП – ачарчылык менен күрөшүүдө алдыңкы катарда турган БУУнун агенттиги. БУУ ДАП дайыма өзгөчө кырдаалдарда жардам көрсөтүп, ачка отургандарга азык-түлүк жеткирүү менен адамдардын өмүрүн сактайт. БУУ ДАПтын иши программалардын жардамы менен азык-түлүк коопсуздугун узак мөөнөткө жакшыртууга багытталган. Бул программалардын алкагында азык-түлүк материалдык баалуулуктарды түзүү, билимди жайылтуу жана туруктуу, динамикалуу жамааттарды түптөө үчүн ыкма катары колдонулат. Кыргыз Республикасында өкүлчүлүгүн ачкандан бери БУУ ДАПтын негизги максаты – азык-түлүк коопсуздугун жана тамактанууну жакшыртууда КР Өкмөтүнүн потенциалын бекемдөө, мектептеги тамактанууну жакшыртууга басым жасоо менен жамааттардын туруктуулугун жогорулатуу, элет аймактарын өнүктүрүү, социалдык жактан коргоо, табигый кырсыктардын тобокелдигин башкаруу жана климаттын өзгөрүүсүнө ыңгайлашуу.

 

ДҮЙНӨЛҮК САЛАМАТТЫК САКТОО УЮМУ (ДСУ)

Биздин максат – дүйнө жүзү боюнча адамдар үчүн мыкты жана дени сак келечек түзүү. 150дөн ашуун өлкөдө жайгашкан бюролор аркылуу ДСУнун кызматкерлери баары үчүн саламаттыктын эң жогорку жеткиликтүү деңгээлин камсыздоо үчүн өкмөттөр жана башка өнөктөштөр менен биргелешип иш алып барат.

БУУ ТЫНЧТЫК КУРУУ ФОНДУ 

ТКФ 2010-жылдын июнь айындагы трагедиялуу окуялардан кийин тынчтыкты жана туруктуулукту бекемдөө чөйрөсүндө Кыргыз Республикасына көмөк көрсөтүп келатат. 2010-жылы БУУ ТКФ өлкөдө жаңжалдан жабыркаган аймактарында тынчтыкты жана ишенимди калыбына келтирүү боюнча чукул чара көрүү долбоорлорун ишке ашыруу үчүн Кыргызстанга 10 миллион АКШ долларын бөлдү.

 

 

МИГРАЦИЯ БОЮНЧА ЭЛ АРАЛЫК УЮМ 

Миграция боюнча эл аралык уюм Кыргыз Республикасынын өкмөтүнө жана элине туруктуу саясатты иштеп чыгуу жана аларды жүзөгө ашыруу, мыйзамдарды жана тиешелүү түзүмдөрдү жакшыртуу боюнча өзүнүн жардамын көрсөтөт. Кыргызстанда иштеп жаткан программалар жана долбоорлор мигранттардын муктаждыктарын канааттандырууга багытталган мамлекеттик, өкмөттүк эмес жана жеке сектордогу өнөктөштөрдүн дараметин жогорулатуу боюнча маанилүү компоненттерди камтыйт.

 

 

БУУнун агенттиктери, программалары жана фонддору – резидент эместер*

Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттик

Айыл чарбаны өнүктүрүү боюнча эл аралык фонд

Эл аралык эмгек уюму

Эл аралык соода борбору

БУУнун Гуманитардык маселелерди координациялоо боюнча Башкармалыгы

БУУнун Соода жана өнүгүү боюнча конференциясы

БУУнун Экономикалык жана социалдык маселелер боюнча департаменти

Азия жана Тынч океан үчүн экономикалык жана социалдык комиссия

БУУнун Европалык экономикалык комиссиясы

БУУнун Билим берүү, илим жана маданият маселелери боюнча уюму

БУУнун Айлана-чөйрөнү коргоо боюнча программасы

Борбордук Азия үчүн алдын алуу дипломатиясы боюнча БУУнун Регионалдык Борбору

Кыргыз Республикасынын резиденттери болуп эсептелбеген БУУнун агенттиктери, программалары жана фонддору өлкөдө өз ишин өнөктөш уюмдар же өлкө тышындагы өзүнүн өкүлчүлүктөрү аркылуу жүзөгө ашырышат.