Өлкө смартфондогу сандарда

UNCT-KG_UNDP-Stats

Маалыматтар автордук укук, патенттер жана көзөмөлдүн башка механизмдери тарабынан чектелбестен андан ары колдонуу жана жайылтуу үчүн машина окуучу форматта жеткиликтүү болушу керек деген идеяны карманган ачык маалыматтар Концепциясы дүйнө жүзүндө кеңири жайылды. Data.gov өңдүү өкмөттүк демилгелер ачык маалыматтарга болгон кызыгуунун өсүшүнө таасирин тийгизди. Өз кезегинде мындай маалыматтар ачык маалыматтар принцибин карманган өлкөлөрдүн экономикасынын жакшыруусуна жана тез өнүгүүсүнө өз салымын кошуп жатат. Айталы, ETLA изилдөө институтуна ылайык, ачык маалыматтарга жеткиликтүүлүгү болгон чакан жана орто ишканалар мындай маалыматтарга жете албаган ишканаларга салыштырмалуу жылына 15% көбүрөөк өсүштү көрсөткөн.

Машина окуучу форматтагы ачык статистикалык маалыматтар ачык маалыматтардын жалпы категориясында өзгөчө орунду ээлейт. Анткени алар коом үчүн, анын ичинде инвесторлор, журналисттер, активисттер, коммерциялык эмес уюмдар жана өзгөчө мамлекеттик маалыматтын ачык жана жеткиликтүү болуусун талап кылгандар үчүн чоң кызыгууну жаратууда. Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети БУУнун Калк фондунун (UNFPA) колдоосу менен маалыматтарды электрондук түрүндө берүү жаатында олуттуу иштерди жасады. Тагыраак айтканда www.stat.kg дареги боюнча жайгашкан расмий веб-сайттын жаңы версиясын ишке берди: дизайны бирдиктүү стилде жасалган, навигациялары жөнөкөйлөштүрүлгөн, ал эми статистикалык маалыматтарды оңой эле табууга болот.

Тилекке каршы, компьютердин жоктугунан, же интернет байланышы болбогонунан улам кодонуучуларда дайыма эле сайтка кирүү мүмкүнчүлүгү болбойт, ал эми кеңири колдонулган статистикалык маалыматтар чукул керек болуп калышы мүмкүн. Анын үстүнө  маалыматтар көп учурда PDF же Excel документтери түрүндө берилип, бир эле маалда мамлекеттик да, расмий да тилде болушу ыктымал. Бул болсо маалыматтарды окуганда же алар менен иштегенде бир топ ыңгайсыздыкты жаратат.

Мындай жагдайда өзгөчө көп колдонулган статистикалык маалыматтарды камтыган мобилдик тиркемелер абдан пайдалуу болот. Ал эми КР Улуттук статистика комитетинин сервери аркылуу маалыматтарды онлайн режиминде жаңылап туруу жана ыңгайлуу тилди тандап алуу мүмкүнчүлүгү колдонуучуну документтерди жүктөп, өтө чоң көлөмдөгү маалыматтардын арасынан керектүүсүн издеп отуруу түйшүгүнөн арылтат.

Бул маселени чечүү үчүн Кыргыз Республикасындагы ПРООН “Демилге, жакырчылык жана айлана-чөйрө” долбоорунун атынан Улуттук статистика комитетинин расмий мобилдик тиркемесинде маалыматтарды даярдоонун жана толтуруунун баштапкы этаптарын демилгелеп, колдоп берди. Бул тиркеме соңку 5 жылда Кыргыз Республикасындагы социалдык-экономикалык жана экологиялык абал тууралуу акысыз маалыматтарды (статистикалык дайындарды) ыкчам жана ыңгайлуу түрүндө берүү максатын көздөйт.

Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитетинин жана КРдагы ПРООНдун биргелешкен ырааттуу ишинин натыйжасында кыска мөөнөт ичинде өтө чоң көлөмдөгү иштер жасалды. Мында Android жана iOS платформалары үчүн мобилдик тиркемени иштеп чыгуудан тышкары, төмөнкүдөй жумуштар да жасалды:
•    мобилдик тиркемелерде колдонуу үчүн статистика бөлүмдөрүндө динамикалуу таблицаларды жүктөө мүмкүнчүлүгүн берген КР Улуттук статистика комитетинин сайтын башкаруу системаларын аягына чейин иштеп чыгуу;
•    сайттын атайын программалык интерфейси (API) жасалды, аны менен смартфондогу мобилдик тиркемелер өз ара байланышта турат;
•    Python тилинде скрипт, ал сайттагы динамикалык таблицаларды кыдырып чыгып, мобилдик тиркемеде көрүнө тургандай абалга которот.

Android 2.3+ жана iOS 8+ операциялык системалар базасындагы смартфондор үчүн нативдүү мобилдик тиркемени иштеп чыгуу негизги жетишкендик болуп калды. Ал статистиканы таблица же диаграмма түрүндө көрүүгө жол берет. Тиркеме кыргыз, орус жана англис тилдеринде ачылып, Кыргызстан тууралуу жалпы маалыматты камтыйт. Бул жерде негизги социалдык-экономикалык көрсөткүчтөрдүн тизмеси, ошондой эле Улуттук статистика комитети тууралуу маалыматтар топтому да бар.

Мобилдик тиркемеде “жашыл” өсүш деген атайын түзүлгөн баскыч бар. Ал статистикалык маалыматтарды Кыргыз Республикасынын Өкмөтү 2015-жылдын 18-февралында кабыл алган “жашыл” өсүш индикаторлору боюнча көрүү мүмкүнчүлүгүн берет. “Жашыл” өсүш индикаторлорунун олуттуу бөлүгүн (65 көрсөткүчтүн 47син) чогултуу, иштеп чыгуу, сактоо жана жайылтуу менен Кыргыз Республикасынын Улуттук статистика комитети алектенет. Ошентип, мындай маалыматтардын жеткиликтүүлүгү, өз убагында берилүүсү жана ыңгайлуулугу өлкөнүн туруктуу экономикалык өсүшүнө жана өнүгүүсүнө дем берүү үчүн терең талданган жана актуалдуу чечимдерди кабыл алуу үчүн жакшы база болуп берет.